Polish (Poland)English (United Kingdom)
Start Artykuły Broń i wyposażenie Fortyfikacje polowe, część 1

Fortyfikacje polowe, część 1

fortyf01mRowy strzeleckie, kosze szańcowe, abatis

Poniżej przedstawiamy trzy przykłady umocnień polowych stosowanych podczas wojny secesyjnej. Ich wybór został uwarunkowany możliwością zastosowania podczas imprez historycznych.

Prostota ich wykonania powoduje, że mogą być sporządzone podczas weekendowych pokazów.

W części pierwszej przedstawiamy rowy strzeleckie, kosze szańcowe oraz zabezpieczenia zwane abatis.

 

Rów strzelecki

Przykładem najczęściej stosowanej podczas wojny secesyjnej fortyfikacji polowej jest rów strzelecki. Tworzono z nich samodzielne umocnienia, stawiając w typowych narysach fortyfikacyjnych, np. kleszczowych lub lunetowych. Rowy strzeleckie używane też były jako łączniki pomiędzy większymi fortyfkacjami.

fortyf04

Przykłady narysów dzieł fortyfikacyjnych - K. Biesiekierski "Fortyfikacja polowa"

 

Klasyczny rów strzelecki przedstawiony w książce "Fortyfikacja Polowa" Kazimierza Biesiekierskiego, ma następujący profil:

fortyf03

Oznaczenia symboli na rysunku:

ijn przedpiersie,
mab zaplecze,
hi podłokietnik,
ij ściana przedpiersia,
hg przednia ściana rowu,
fg stopień strzelecki,
de dno rowu,
dc tylna ściana rowu,
k wysokość zakrycia,
l wysokość strzelecka,
ch szerokość wykopu,
cdefgh powierzchnia przekroju rowu,
j linia ogniowa

 

Często na przedpiersiach montowano drewniane palisady z otworami strzeleckimi. Układano również drewniane bale w ten sposób, że powstawał prześwit przez który można było prowadzić ogień (rysunek poniżej).

fortyf01
Osprey 

Nad rowami strzeleckimi żołnierze często rozpinali swoje "psie budki" tworząc prowizoryczne osłony przed słońcem, deszczem i spadającymi odłamkami.

fortyf02
Zdjęcie: Library of Congress

Gabions - kosze szańcowe

fortyf05

Kosze szańcowe, zwane również z języka włoskiego gabionami (wł. gabbione - duża klatka), to cylindry, plecione z giętkich witek, najczęściej wierzbowych. Gabiony wypełnione ziemią, to bardzo ważny element polowych fortyfikacji z czasów wojny secesyjnej.

fortyf06

Jak podaje książka "Fortyfikacja Polowa" Kazimierza Biesiekierskiego:
Dla plecenia koszy szańcowych wyznacza się partje po 2-ch ludzi, zaopatrzonych w nóż do faszyny, młotek drewniany, sznurek długości 0.25 m. (promień kosza), obcęgi i nożyce do cięcia drutu.

Na początku roboty zakreśla się na ziemi koło o promieniu 0,25 m. i wbija się na obwodzie jego w równych odległościach 7 kołków. Każdy z robotników bierze duże witki, zakłada je grubszemi końcami do wewnątrz za kołek i oplata w ten sposób, by dwie sąsiednie witki wzajemnie obejmowały każdy kołek, przy­czem między kołkami przeplata się jedną witkę dokoła drugiej.

Wszelkie wystające na zewnątrz końce należy obciąć, wy­stające na wewnątrz można zostawić. O ile witka się kończy, okręca się jej cienki koniec dokoła grubszego nowej witki. Dwóch ludzi może wypleść 1 kosz w przeciągu 45 min.

fortyf07

fortyf08

K. Biesiekierski "Fortyfikacja polowa"

Na poniższej ilustracji widzimy jankeskich żołnierzy robiących kosze pod Petersburgiem w 1864 roku

fortyf09

 

Dwa kolejne zbliżenia pokazują żołnierzy z ukończonymi koszami szańcowymi:

fortyf10

fortyf11

 

Kolejne zbliżenie pokazuje dwóch żołnierzy transportujących kosze na miejsce przeznaczenia gdzie zostaną napełnione ziemią:

fortyf12

 

Liczne zdjęcia z wojny secesyjnej pokazują jak imponujące bywały fortyfikacje wznoszone przy użyciu koszy szańcowych.

fortyf13

fortyf14

Kosze szańcowe bardzo dobrze chroniły żołnierzy przed pociskami karabinowymi i odłamkami pocisków artyleryjskich.

 

Abatis

Abatis to popularny w czasie wojny secesyjnej rodzaj umocnień polowych wykonany z powalonych drzew. Zaostrzone czubki drzew skierowane były w stronę przeciwnika. Czasem pozostawiono gałęzie, by stanowiły dodatkowa przeszkodę dla szturmujących.

fortyf15

wikimedia.org

Tak na przykład wyglądał abatis na umocnieniach federalnych wokół Petersburga.

fortyf16

Library of Congress


W czasie bitwy o Franklin żołnierze federalni użyli do stworzenia abatisu żółtnicy pomarańczowej (ang.: orange osage). Drzewo to ma gęsto koronę, a jego gałęzie posiadają długie i ostre kolce.

fortyf17

 

Gałęzie te stosowano jako naturalny drut kolczasty. Pod Franklin pokonanie wykonanego z nich abatisu dla konfederackich żołnierzy praktycznie było niemożliwe. 

Co ciekawe w Armii Stanów Zjednoczonych i Korpusie Marines po dziś dzień szkoli się żołnierzy w wykonaniu abatisu, jako formy blokowania dróg.

fortyf18